Eğitim / PowerPoint 2010 Kullanımı – 2 / Nesnelere Hareket Vermek


PowerPoint eğitimimiz için en hassas konulara geldik. Bu bölümü iyi anlamamız gerekiyor. Bugün PowerPoint’in en can alıcı kısmı olan animasyonlar konusunu işliyoruz. Olabildiğince sade ve kısa tutabilmek adına, gerekli olmadığını düşündüğüm hiçbir ayrıntıya girmedim. İlk ihtiyaç duyduğunuzda kendinizin de kolayca keşfedebileceğiniz, az kullanılan bazı komutları da işlemeden geçtiğimi göreceksiniz. Bir kısmını ise daha ileride ele almak üzere ayırmış olacağız. Gördüğünüz üzere “hızlı başlangıç” hedefine odaklanmış bulunuyoruz.

Yine boş bir PowerPoint belgesi açıp, üzerindeki başlangıç çerçevelerini temizleyerek işe başlayalım. Ardından ‘Ekle / Şekiller’ yolunu takip ederek istediğiniz bir şekli tıklayıp “seçin”. (Bir resim de çağırabilirsiniz. Yapacağımız işlemlerin sonuçları aynı olacaktır)

.

.

Şimdi slayt üzerinde farenin imleciyle hayali bir kare oluşturmaya başlayın. Bu karenin içinde aslında seçtiğiniz o şeklin gelmekte olduğunu göreceksiniz. İmleci bıraktığınız yerde işlem tamamlanmış olacak. Bu şekil hala “seçili” durumda olduğu için, kenarları tutamaçlı bir çerçeve içinde duruyor. Ben bir yıldız seçtim. (Ortasında, sadece bazı şekillerde bulunan fazladan bir sarı nokta görüyorsunuz. Bu noktaya oynatarak yıldızın formunu değiştirebileceğinizi görün)

.

.

Şeklimiz “seçili” halde iken üst menüden ‘Animasyonlar’ sekmesine geçin.

.

.

Küçük sarı karenin olduğu yerdeki aşağı bakan oku tıklayarak tüm seçenekleri görebileceğiniz şekilde (aşağıdaki gibi) açın. Aslında hala tümü gelmiş değil. Her grup için aşağıdaki satırlardan daha fazlasını çağırmak da mümkün. Burada gösterilenler en sık kullanılan animasyonlar. Silik gri renkte görünenler o seçili nesne için kullanılamayacak durumda olanlar)

Dört temel animasyon grubu bulunuyor.

.

.

Giriş :
Nesnenin shaneye geliş şekli veya görünmesiyle ilgili animasyonlar

Vurgu :
Slayt üzerindeki nesnenin büyüklük, biçim, renk, parlaklık gibi özelliklerinin bir süreliğine değiştirilerek vurgulanmasını, dikkat çekmesini sağlayan animasyonlar

Çıkış :
Nesnenin sahneden çıkışı ile ilgili animasyonlar

Hareket Yolları :
Nesnenin sahnedeyken –çizeceğiniz bir yol üzerinde- bir yerden bir yere gitmesiyle ilgili animasyonlar.

Bu efektlerin hangisi üzerinde fare imleciyle durursanız, sahne üzerindeki şeklinizin bu animasyonla yapacağı hareketi kendi üzerinde önceden izleyebilirsiniz. Tıkladığınızda ise karar vermiş ve kabul etmişsiniz demektir. Yani o hareket efektini o nesneye atadınız. (Unutmayın, tüm programlarda, sol üst köşedeki “Geri Al” tuşu ile komutlarınızı istediğiniz kadar geriye-ileriye alabilirsiniz)

.

.

Seçili nesnemize bir giriş animasyonu, örneğin, “uçarak giriş” atadık ama bu hareketin yönü, ne zaman başlayacağı, ne kadar uzun süreceği türünden birçok ayrıntıyı henüz belirlemedik. Şu anda tamamen “ön tanımlı” ayarlar ile davranıyor. Bakalım bu konularda elimizde ne gibi seçenekler bulunuyormuş…

Üst menüden “Animasyon Bölmesi”ni tıklayın. En sağda, bir sütun şeklinde yeni bir bölme açıldığını göreceksiniz.

.

.

Aslında animasyonlarla çalışırken bu pencereyi daima açık tutun. Eski sürümlerde zaten sadece bu bölme ile çalışabilirdiniz. 2007’den itibaren (ribbon / şerit) menü uygulamasına geçilmesiyle birlikte birçok fonksiyon yukarıdaki menüler arasına da dağıtıldı ama bazıları var bazıları yok ve adı üstünde “dağınık” oldukları için verimli olmadı. Gerekli tüm müdahaleleri tek elden, buradan yapabildiğimiz için siz “Animasyon Bölmesini” kullanmayı alışkanlık haline getirin derim.

Animasyon bölmesini aşağıdaki resimde turuncu çerçeve içinde görüyorsunuz. Biz sığdırabilmek için çerçevelerinden sürükleyerek genişliğini artırıp, boydan kısalttık. Bu yöntemle –bölmeleri olan hemen her programda- çalışma alanlarını kendinize göre ayarlayabilirsiniz.

Yıldız şeklimize bir giriş efekti vermiştik. Bu bölmede bu efekti bir satır şeklinde görüyoruz. Başka şekiller ve efektler daha eklendikçe bir liste halinde uzamaya başlar ve oynatımda buradaki sıralamaya göre gidilir.

.

.

Üstteki “Yürüt” komutu ile o slayt üzerindeki tüm animasyonları, gerçek sıralama ve süreleri ile izleyebilirsiniz. Eğer isterseniz, alttaki “Slayt Gösterisi” düğmesi ile sunum moduna geçebilir ve düzenlemenizi bu kez pencereler ve menüler olmadan, izleyicinizin göreceği şekilde –üzerinde durmakta olduğunuz slayttan başlayarak- seyredebilirsiniz. Zaten seyirci karşısında slayt gösterisini de bu düğmeden (veya F5’e basarak) başlatacaksınız. (Çıkış ise ‘Esc’ tuşuyla)

.

.

Şimdi efektimizin ayarlarını özelleştirmek istersek nasıl yapacağımızı görelim. Bunun için satırın üzerini sağ tıklayın ve “Efekt seçenekleri” komutunu verin. Bu menüdeki diğer seçeneklerden bahsetmiyorum, çünkü onların da hepsi gelecek olan bu yeni pencerede ulaşılabilir olacaklar.

.

.

Genellikle şu komut yapısında ve üç sekmeli bir pencere gelecektir.

İlk sekme “Efekt” adını taşıyor.

Ses :
Bu komutun yanındaki açılır satırdan o hareket sırasında çıkmasını istediğiniz bir ses varsa (patlama, zil, daktilo, fotoğraf makinesi gibi) açılır listeden seçebilirsiniz. Ciddi sunumlarda, seminerlerde böylesi sesleri kullanmanızı hiç önermem. Fazlasıyla çocukça bulunacaktır. Bazı kullanıcılar sanki buradaki seslerin her birini bir kez olsun kullanmak zorundalarmış gibi hissediyorlar… Sunumlarındaki her bir hareket arka planda fışık, güm, klik, şangır, çat – çat diye gidiyor :) Olacak iş değil… Bana sorarsanız hiç birini kullanmayın.

Animasyondan sonra:
Bu açılır menü altında işe yarayabilecek iki tane komut bulunuyor. Bunlardan biri “Animasyondan sonra gizle” adını taşıyor. Bunu seçtiğinizde nesne hareketini tamamlar tamamlamaz kayboluyor. Diğeri ise “Sonraki fare tıklamasıyla gizle” adını taşıyor ve anlaşılacağı üzere, nesne hareketini tamamladıktan sonraki ilk fare tıklamasıyla kayboluyor.

.

.

Efekt sekmesi her animasyonda aynı değildir. Örneğin, animasyonunu türü elverişli ise şuradaki gibi komutlarla da karşılaşabiliriz. Böyle farklılaşmış menüler geldiğinde çekinmeyin. Bir kez tıklayarak kabul ettiğinizde, slayt üzerindeki nesne bunları uygulayarak size göstereceği için ne işe yaradıklarını anlamak çok kolaydır.

.

.

Yön:
Açılır menüsünden, animasyonun hangi yönde hareket edeceğini belirleyebilirsiniz.

Düzgün başlangıç / Düzgün bitiş :
Bazı hareketlerin baştan sona aynı hızda ilerlemesi yadırgatıcı olabilir. Örneğin, bir arabanın giderek hızlanması ve ancak giderek yavaşlayıp durması beklenir. Bu efektlerin sürgülerini kullanarak o harekete istediğimiz ölçüde yavaştan başlama ve yavaşlayarak bitirme efekti verebiliriz.

Sıçramalı bitiş:
Örneğin, bir nesnenin düştükten sonra aniden duramaması, azalan şiddette bir iki kez daha zıplaması gerekir. Bu efekti –süresini sürgüyle belirleyerek- kullanabilirsiniz.

.

Zamanlama sekmesine geçelim.

.

.

Başlat: Hareketimiz başlama komutunu neye göre belirleyecektir ? Seçenekler şunlar :

Tıklama ile başlat :
Gösteri sırasında o hareket –kendi sırası geldiğinde- başlamak için sizin fareye tıklamanızı bekleyecek demektir.

Önceki ile başlat :
Başka bir nesneye ait bir önceki animasyonla aynı anda başlayacaklar. Kendinden önce bir başka nesneye ait animasyon yoksa o slayta “geçiş” ile birlikte başlayacak anlamına gelir. Aynı nesneye iki tane giriş efektini karıştırarak aynı anda vermek istiyorsanız da işe yarar. Örneğin, “uçarak giriş” ile “soluktan görünmeyi” birleştirip uçarak gelirken aynı anda soluktan netliğe geçiş yapabilirsiniz. Bu şekilde, aynı kategoride ikinci bir efekti ancak “+ Animasyon Ekle” düğmesi ile katabilirsiniz. (Genel tablodan bir efekt daha tıklarsanız bu öncekinin yerine geçmiş olacaktır)

.

.

Öncekinden sonra başlat:
Bir önceki nesne animasyonunu bitirdiği anda seçtiğimiz nesne kendi hareketine başlayacaktır.

Gecikme :
Hareketimiz başlama komutunu yukarıdakilerden seçeneklerden biri ile alacak fakat hemen mi uygulayacak yoksa sizin belirleyeceğiniz bir süre kadar bekledikten sonra mı ? Örneğin, “öncekinden sonra başlat ama 2 saniye bekledikten sonra” diyebilirsiniz.

Süre :
Hareket ne kadar uzun sürecek ? Örneğin, kayarak sahneye gelen bir nesne bu hareketi yarım saniyede mi tamamlayacak, 5 saniyede mi ? Bu komut için 5 farklı süre dilimi tanımlanmış fakat bunlara uymak zorunda değilsiniz. İsterseniz o satıra kendiniz, örneğin 45 saniye de yazabilirsiniz.

Yinele :
Bu menüyü açtığınızda o hareketi peş peşe kaç kez tekrarlatabileceğinize dair (2 kez, 5 kez gibi) ön kalıplar görebilirsiniz. “Sonraki fare tıklaması” veya “slaytın sonuna kadar” tekrarlanmasını da isteyebilirsiniz. Örneğin, hareketli GİF formatında bir “dönen dünya” düşünün. Bunun orijinal halindeki gibi sadece bir kez dönüp durmasını değil, slaytın bitimine kadar sürekli dönmesini istiyorsak bu opsiyonu kullanabiliriz.

Yürütme bitince geri sar:
Bu kutucuğu işaretlerseniz, nesne hareketini bitirdiği an başlangıçtaki pozisyonuna dönecektir.

.

Efekt satırı üzerinde bazı ayarlamalar

Efekt satırı üzerindeki turuncu dikdörtgen zaman ayarlarıyla ilgilidir. Ön tanımlı ayar “gecikmesiz” başlangıçtır. Siz bu dilimi sağa doğru sürükleyerek animasyonun daha geç başlamasını sağlayabilir…

.

.

… veya sağ kenarından tutup açarak süresini uzatabilirsiniz. Belirecek minik bir kutuda, bu tür düzenlemelerinizin saniye cinsinden karşılığını ayna anda izleyerek ayarlamalarınızı daha hassas yapabileceksiniz.

.

.

Slayt üzerindeki animasyonların sayısı çoğaldığında bu yöntemleri kullanarak daha hızlı ve pratik düzenlemeler yapabilir, satırlar arası sıralamaların yerini de “sürükleyerek” değiştirebilirsiniz.

.

.

Animasyonların sayısı çoğalmış ve artık görüntüden (sağa doğru) taşmaya başlamışlarsa altta sağda gördüğünüz cetvelde, sıfır rakamı üzerinde duran kareyi ilerleterek, görüntüden çıkmış bölgelere doğru gezebilir veya sol köşedeki “Saniye” değeriyle oynayıp, bu görüntü diliminin “sıkıştırılarak” daha çok şeyi aynı anda görmeyi veya “yayılarak” bu kez ayrıntılara daha fazla hakim olmayı isteyebilirsiniz. Tabi, animasyon bölmesinin iç çerçevesinden tutarak, hepsini birden görebilecek şekilde yeterince büyütmek de iyi bir çözümdür.

.

Tam bu aşamada şu eski yazımızı okumayı da ihmale etmeyin lütfen.

.

Üçüncü bölüm için tıklayın.

Sağlıcakla…

.

Wall Street Institute

Yorum, Katkı ve Sorularınız