“Eğitimcinin Eğitimi” Mi, “Eğiticinin Eğitimi” Mi?


Eğitim uzmanı olarak görev yapan arkadaşlarımızın da, katılımcılarımın da sıkça sordukları bir konuya netlik getirmek isterim; “Eğiticinin eğitimi”, “eğitimcilerin eğitimi”, “eğitim becerilerini geliştirme”. Bu isimlendirmeler aynı anlamı mı ifade ediyorlar? Eğer öyle ise neden bu kadar çeşitli isim? (Kavram karmaşası üniversitelerimiz için de geçerli sanki. Aynı kavramlar için farklı isimlendirmeler kullanabiliyorlar. Örneğin, eğitim etkinliğine yönelik katılımcı görüşlerini almaya Hacettepe Üniversitesi’nde “dönüt”, Ankara Üniversitesi’nde “geri bildirim”, özel güvenlik iletişim eğitim ve sınavlarında “aydınlatıcı yankı” denilmesi dikkatimi çekmişti) Bu arada belirtmeliyiz ki, İngilizce’den yapılan çeviriler de durumu kolaylaştırmıyor. (Train the Trainers – Train the Trainer – The Training)

Düşünsel hayatımızın gelişebilmesi oturmuş bir literatür ile, bu ise kavramları doğru tanımlamayla ilgili değil midir? Aynı kelimelerle konuşurken farklı anlamlar kastederek iletişim bile kurmanın mümkün olmadığını öğreten iletişimciler biz değil miyiz ? Eskiler tanımın tanımını dosdoğru yapmışlar zaten; “Efradını cami, ağyarını mani”. Bu kurala en çok biz eğitimcilerin dikkat etmesi gerekiyor. Zira kavramların karışmaya başlaması her şeyden önce anlamayı güçleştiriyor. Bu da bizatihi eğitimin kendisini vuruyor.

Eğitimci, mesleği eğitmek olan kişidir, öğretmendir. Onun eğitimi zaten akademik süreçte tamamlanmıştır. Belki onlar için ancak “eğitim becerilerini geliştirme” söz konusu olabilir. Dolayısıyla “eğitimcinin eğitimi” sadece akademik bir eğitimdir.

Eğitici ise asıl mesleği eğitmenlik veya öğretmenlik olmayan, bu konuda bir akademik süreçten geçmemiş ama bulunduğu kuruluşta artık ustalaşmış olduğu kendi alanında, diğerlerine eğiticilik yapmak durumunda (da) olan kişilerdir. Onlar için söz konusu olan “eğiticinin eğitimidir”. “Eğitim becerilerini geliştirmek” onlar için de –farklı bir müfredat ile- elbette gündeme gelebilir.

Türk Dil Kurumu, Büyük Türkçe Sözlükte bu kavramlar için aynı yaklaşımı benimsiyor

Eğitimci
1. Eğitbilimde uzmanlaşmış kişi.
2. Öğretmenlik, eğitim yöneticiliği ya da eğitim uzmanlığı yaparak eğitim çalışmalarına katkıda bulunan kimse.
3. Kendini eğitim çalışma ve sorunlarına vermiş olan ve bu alanda yapıtları olan kimse.
4. Eğitimin kuramsal ve uygulamalı bir alanında yaptığı öğrenimle akademik yeterlik elde eden ve özellikle üniversitelerin eğitim bölümlerinde öğretim üyeliği görevinde bulunan kimselere verilen ad.

Eğitici
Eğitimi sağlayan, eğitmeye elverişli veya eğiten değerleri bulunan.

“Eğitimci” sıfatı günümüzde, bir de, kurumların eğitim departmanlarında çalışan, kurumsal eğitimleri organize eden bölümün mensupları için kullanılır olmuştur. Bu bakış açısıyla, yani içeriden bakarsak, gerçekten de kurum içinde o kişiler yüzeysel ama neredeyse kaçınılmaz olarak “eğitimciler” olurlar. Onlar için oluşturulacak eğitimlerin adı da “eğitimcinin eğitimi” olamaz. (Söylemiştik, bu ibare sadece akademik süreç ile ilgilidir) Onların literatürdeki adı “eğitim uzmanıdır” ve alacakları eğitimin –ki, müfredatı yine bambaşkadır- eğitim uzmanlığı olmak gerekir.

Karışıklıklar, aslında konuyu en iyi bilmelerini beklediğimiz bazı akademisyenlerimizden kaynaklanıyor gibi. Gerçekte yapmakta oldukları asıl iş eğitimcilerin eğitimi olan bu çok değerli uzmanlar belki üzerinde fazlaca düşünmeden –kolaylıkla ve hoşgörüyle anlayabileceğimiz üzere- özel sektörde vermekte oldukları seminerlere de aynı ismi koymakta sakınca görmüyorlar.

Peki tekil mi, çoğul mu? Yani eğiticilerin eğitimi mi, eğiticinin eğitimi mi?

Kastedilen seminerin içeriği tek tek katılımcılara yöneliktir. Başka deyişle, bu bir kişisel gelişim eğitimidir. Adı da eğiticinin eğitimi olmalıdır. Eğiticilerin eğitimi derseniz, olmazsa olmaz şekilde, grup halinde çalışacak (grup halinde eğitim verecek) bir kısım insana bu çalışmalarını –hep birlikte- nasıl gerçekleştireceğini anlatan bir eğitim anlaşılmak gerekir. Bu eğitim ile yapılmakta olan “işin” adı, evet, eğiticilerin eğitimidir ama eğitimin adı “eğiticinin eğitimi” kalmalıdır.

Wall Street Institute

Yorum, Katkı ve Sorularınız